Tự động hóa tại Việt Nam đang phát triển cùng quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tìm cách nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công và cải thiện khả năng vận hành trên quy mô lớn. Từ RPA đến AI, IDP và các mô hình tự động hóa thông minh, công nghệ đang được đưa vào nhiều quy trình nghiệp vụ thay vì chỉ giới hạn trong dây chuyền sản xuất.
Việt Nam đồng thời có nhiều điều kiện thuận lợi cho quá trình này, từ định hướng phát triển kinh tế số, nguồn nhân lực có khả năng thích nghi với công nghệ đến nhu cầu số hóa ngày càng rõ nét tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ trưởng thành về tự động hóa giữa các tổ chức vẫn khác nhau đáng kể. Vì vậy, bài toán quan trọng không còn là “có nên tự động hóa hay không”, mà là xác định đúng quy trình, lựa chọn công nghệ phù hợp và xây dựng năng lực mở rộng trong dài hạn.
Toàn cảnh công nghệ tự động hóa tại Việt Nam
Ông Đỗ Mạnh Cường – Phó Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam cho biết Việt Nam đã tiến đến giai đoạn thứ ba của tự động hóa, bao gồm triển khai các công nghệ tiên tiến, tăng cường truy cập dữ liệu, kết nối tốc độ cao, ứng dụng Tự động hóa thông minh dựa trên Trí tuệ nhân tạo và phương thức kinh doanh dựa trên cơ sở dữ liệu. Theo Hiệp hội Tự động hóa Việt Nam, trong số 7 cấp độ tự động hóa, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam nằm ở cấp độ 3 và 5, hoặc tự động hóa một phần.
Mặt khác, mức độ tự động hóa hiện tại và trong tương lai ở Việt Nam được đánh giá là cao hơn kỳ vọng. Cekindo tiết lộ khoảng 10% tác vụ của các doanh nghiệp tại Việt Nam đã được tự động hóa trong vòng ba năm qua và con số này dự kiến sẽ tăng lên 25% vào năm 2023. Bên cạnh đó, 67% doanh nghiệp trong và ngoài nước đang có kế hoạch tự động hóa các nhiệm vụ mới trong 3 năm tới, trong khi 75% sẽ tận dụng tự động hóa cho các nhiệm vụ hiện có.
Tự động hóa đang có tác động khá lớn đến kế hoạch lao động của doanh nghiệp Việt. Theo đó, khoảng 12,6% doanh nghiệp trong nước đã gia tăng lực lượng lao động nhờ tự động hóa; 35% có kế hoạch duy trì số lượng lao động và 27% có ý định cắt giảm.
Tự động hóa tại Việt Nam đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành
Tác động của tự động hóa không chỉ thể hiện ở việc giảm số giờ thực hiện một tác vụ. Khi những bước lặp lại được chuyển cho hệ thống, cách phân bổ nguồn lực trong doanh nghiệp cũng thay đổi.
Nhân viên có thể dành ít thời gian hơn cho nhập liệu, đối soát hay tổng hợp báo cáo và tập trung nhiều hơn vào phân tích, xử lý ngoại lệ, dịch vụ khách hàng hoặc các hoạt động cần chuyên môn.
Vì vậy, tự động hóa tại Việt Nam không nên được nhìn đơn thuần dưới góc độ thay thế lao động. Giá trị bền vững hơn nằm ở khả năng nâng cao năng suất của lực lượng lao động hiện hữu, tăng năng lực xử lý và giúp doanh nghiệp mở rộng mà không phải tăng tương ứng khối lượng công việc thủ công.
Đọc thêm: RPA trong chuyển đổi số: Vai trò, ứng dụng và hướng phát triển
Những động lực thúc đẩy tự động hóa tại Việt Nam
Chuyển đổi số tạo nền tảng cho tự động hóa
Một trong những động lực quan trọng nhất là định hướng chuyển đổi số ở cấp quốc gia.
Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đã đặt ra mục tiêu phát triển đồng thời Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Với doanh nghiệp, điều này thúc đẩy quá trình số hóa dữ liệu, quy trình và hệ thống – những điều kiện cần thiết để automation có thể được triển khai ở quy mô lớn hơn.
Khi dữ liệu được đưa lên hệ thống và quy trình trở nên minh bạch hơn, doanh nghiệp cũng dễ dàng xác định những bước đang gây lãng phí thời gian, những thao tác có tính lặp lại và những điểm phù hợp để tự động hóa.
Khả năng thích nghi với công nghệ của lực lượng lao động
Khả năng chấp nhận và học hỏi công nghệ cũng là một lợi thế đáng chú ý của thị trường Việt Nam.
Theo Vietnam Digital Readiness Report của PwC, 89% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho rằng tự động hóa tạo ra nhiều cơ hội hơn rủi ro. Báo cáo cũng ghi nhận nhu cầu cao đối với việc phát triển kỹ năng công nghệ và nâng cao năng lực làm việc trong môi trường số.
Những kết quả này cho thấy chuyển đổi công nghệ không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng. Khả năng nhân viên thích nghi với quy trình mới, sử dụng công cụ mới và phối hợp với lực lượng lao động số cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai tự động hóa.
Nhu cầu nâng cao năng suất và kiểm soát chi phí
Trong nhiều ngành như ngân hàng, tài chính – kế toán, bán lẻ, sản xuất hay logistics, doanh nghiệp đang phải xử lý lượng giao dịch ngày càng lớn trong khi vẫn cần kiểm soát chi phí và duy trì chất lượng dịch vụ.
Đây là môi trường phù hợp để automation tạo ra giá trị. Thay vì gia tăng nguồn lực cho từng bước xử lý thủ công, doanh nghiệp có thể chuyển những tác vụ có quy tắc rõ ràng sang robot phần mềm và tập trung con người vào các trường hợp cần phán đoán hoặc chuyên môn.
Case study: TPBank xây dựng chương trình tự động hóa quy mô lớn với Akabot
Một trong những ví dụ đáng chú ý về tự động hóa tại Việt Nam là chương trình tự động hóa của TPBank với Akabot.
TPBank đặt mục tiêu phát triển mô hình ngân hàng số và triển khai tự động hóa trên quy mô toàn tổ chức trong bối cảnh hệ thống vận hành phức tạp, nhiều quy trình liên phòng ban và yêu cầu kiểm soát chi phí.
Dự án không bắt đầu bằng việc tự động hóa hàng loạt ngay từ đầu. TPBank và đội ngũ triển khai trước tiên thực hiện PoC trên một nhóm dưới 10 quy trình có mức độ phức tạp từ thấp đến trung bình. Cách tiếp cận này giúp kiểm chứng khả năng triển khai, đánh giá hiệu quả và hình thành kinh nghiệm vận hành trước khi mở rộng.
Sau giai đoạn thử nghiệm, chương trình bước sang giai đoạn Mass Automation và mở rộng tới hơn 400 quy trình tại 15 bộ phận lõi.
Kết quả
- Tự động hóa 30% tác vụ hiện tại
- Đảm bảo vận hành liên tục 24/7
- Giảm 98% tỷ lệ sai sót
- Giảm 80% thời gian xử lý tác vụ
- Giảm 40% chi phí vận hành
Dự án giữa TPBank và FPT cũng được ghi nhận tại The Asian Banker Vietnam Awards 2021 với giải thưởng về tự động hóa quy trình ngân hàng.
Case study này cho thấy giá trị của tự động hóa không đến từ việc triển khai số lượng bot lớn ngay từ đầu. Một chương trình thành công thường bắt đầu bằng những use case có khả năng chứng minh giá trị nhanh, sau đó mới xây dựng mô hình quản trị và mở rộng dần trên toàn tổ chức.
Tương lai của tự động hóa tại Việt Nam
Tự động hóa tại Việt Nam đang dịch chuyển từ những dự án RPA đơn lẻ sang mô hình kết hợp nhiều công nghệ và nhiều loại lực lượng lao động số.
Khi dữ liệu và hệ thống ngày càng được kết nối, doanh nghiệp có thể tiến xa hơn việc tự động hóa từng thao tác. Process Mining có thể hỗ trợ phát hiện điểm nghẽn, IDP xử lý tài liệu, RPA thực thi các bước theo quy tắc, còn AI và AI Agent hỗ trợ những nhiệm vụ cần phân tích hoặc xử lý ngữ cảnh.
Con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát, phê duyệt và xử lý những quyết định cần chuyên môn. Giá trị của tự động hóa vì thế không nằm ở việc loại bỏ hoàn toàn sự tham gia của con người, mà ở việc phân bổ công việc cho đúng năng lực của con người và công nghệ.
Akabot thúc đẩy tự động hóa toàn diện cho doanh nghiệp Việt Nam
Akabot, được phát triển bởi Tập đoàn FPT, là hệ sinh thái tự động hóa ứng dụng Agentic AI, giúp doanh nghiệp xây dựng lực lượng lao động số và vận hành các quy trình nghiệp vụ thông minh hơn.
Kết hợp RPA, AI, IDP, Machine Learning, Process Mining và AI Agent, Akabot hỗ trợ doanh nghiệp tự động xử lý những tác vụ thủ công, lặp lại, đồng thời mở rộng sang những quy trình cần phân tích, thích ứng và điều phối phức tạp hơn.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một số quy trình có giá trị rõ ràng, thực hiện PoC để đánh giá hiệu quả và sau đó từng bước mở rộng automation trên phạm vi lớn hơn. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát rủi ro đầu tư, đồng thời xây dựng nền tảng tự động hóa bền vững thay vì triển khai các bot rời rạc.
Hiện diện tại 21 quốc gia và phục vụ hơn 4.500 khách hàng trên toàn cầu tính đến cuối năm 2025, Akabot cung cấp hệ sinh thái tự động hóa với kinh nghiệm triển khai theo ngành và khả năng hỗ trợ doanh nghiệp trong toàn bộ hành trình từ tư vấn, triển khai đến vận hành và mở rộng.
Theo dõi Akabot trên Facebook và LinkedIn để cập nhật những xu hướng mới nhất về AI, Agentic Automation, các bài toán ứng dụng thực tế và câu chuyện chuyển đổi từ doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về tự động hóa tại Việt Nam
Doanh nghiệp Việt Nam đang mở rộng automation từ các tác vụ riêng lẻ sang những quy trình liên phòng ban, đồng thời kết hợp RPA với AI, IDP, Process Mining và các công nghệ tự động hóa thông minh khác.
Những ngành nào có tiềm năng ứng dụng tự động hóa tại Việt Nam?
Ngân hàng, tài chính – kế toán, sản xuất, bán lẻ, logistics và các bộ phận back-office có nhiều quy trình phù hợp do khối lượng giao dịch lớn, tính lặp lại cao và nhiều thao tác trên hệ thống.
Doanh nghiệp nên bắt đầu tự động hóa từ đâu?
RPA có thể kết hợp với AI không?
Có. RPA phù hợp với các bước thực thi có tính xác định, trong khi AI hỗ trợ phân tích, phân loại và xử lý ngữ cảnh. Hai công nghệ có thể phối hợp trong cùng một quy trình.
Tự động hóa có làm giảm nhu cầu nhân sự không?
Tác động phụ thuộc vào từng quy trình và chiến lược của doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, automation giúp giảm khối lượng công việc thủ công và cho phép nhân viên chuyển sang các nhiệm vụ cần chuyên môn, phân tích hoặc tương tác với khách hàng.
Tham khảo
Automation in Vietnam Driving Economic Innovation & Industrialization
Combining AI with automation: the key to a business breakthrough
Vietnam’s ICT Industry: A Dynamic Market for Foreign Investment
Vietnam Digital Readiness Report
Vietnam’s automation future at work
VIETNAM’S INNOVATION AND TECH INVESTMENT LANDSCAPE IN 2023
